De Parlementaire Enquête: het kan nog steeds

Abstract

Dit onderzoek verkent in welke mate de parlementaire enquête als verantwoordingsinstrument wordt bedreigd door het risico op de aanwezigheid van de bevestigingsbias en blame games bij parlementaire enquêtecommissies. Hiervoor wordt de parlementaire enquête naar het Rijn-Schelde-Verolme concern uit 1984, vergeleken met de meest recente parlementaire enquête, naar de aardgaswinning in Groningen (2023). Het onderzoek focust zich op de drie fases van de parlementaire enquête: de informatiefase, de debatfase en de oordeelsfase.

Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat in verschillende fases van het onderzoek het risico op de aanwezigheid van de bevestigingsbias en blame games in meer of mindere mate aanwezig is bij parlementaire enquêtecommissies en dus dat de parlementaire enquête als verantwoordingsinstrument wordt bedreigd. Uit de resultaten blijkt echter ook dat het risico daarop niet is toegenomen. Er zijn wel verschillen waarneembaar tussen beide parlementaire enquêtes. Zo is de sfeer en onderlinge omgang tussen getuigen en de Enquêtecommissie hevig veranderd. De Enquête Aardgaswinning Groningen is veel strakker en minder los dan de RSV-enquête. Die veranderingen en de verschillen in context, hebben echter niet geleid tot een groter risico op de aanwezigheid van de bevestigingsbias en blame games bij de Enquêtecommissie.

De conclusie van het onderzoek is dan ook dat de mate waarin de parlementaire enquête als verantwoordingsinstrument wordt bedreigd door het risico op de aanwezigheid van de bevestigingsbias en blame games bij parlementaire enquêtecommissies niet groter is geworden. Dat die bedreiging niet groter is geworden, is een hoopgevende conclusie. Dit onderzoek is wel verkennend van aard en dus is vervolgonderzoek nodig, maar de Enquête Aardgaswinning Groningen laat zien dat het instrument nog kan werken in het huidige politieke landschap. Net zoals de RSV-enquête destijds een ankerpunt was voor veel daaropvolgende parlementaire enquêtes, zo kan de parlementaire enquête naar de Aardgaswinning in Groningen dienen als nieuw ankerpunt voor nog komende parlementaire enquêtes. De Parlementaire Enquête: het kan nog steeds.