Het Antropoceen ontcijferd: Een computationele verkenning van petrocultuur in de twinitgste-eeuwse Nederlandse letteren

Abstract

Deze scriptie onderzoekt hoe Nederlandstalige literatuur uit Nederland, België en de (voormalige) kolonieën uit de twintigste eeuw de opkomst van petrocultuur – een samenleving fundamenteel gestructureerd door fossiele brandstoffen – registreert. Door computationele methoden toe te passen op een corpus van 330 romans, essays en dichtbundels uit het interbellum en de naoorlogse wederopbouwperiode (1918–1964), traceer ik representaties van petroculturele thema's zoals energiematerialiteiten, gemotoriseerde mobiliteit en ecologische verwoesting. Methodologisch combineert dit onderzoek handmatige annotatie met automatische tekstclassificatie. Na het operationaliseren van petrocultuur annoteerde ik handmatig 1.852 tekstfragmenten om vier modeltypes te trainen: logistische regressie, transformer-modellen (BERTje, RobBERT) en few-shot learning. Deze modellen voorspellen vervolgens petroculturele categorieën in een groter testcorpus (n = 83.295). De resultaten tonen dat petroculturele thema's toenemen van het interbellum naar de naoorlogse periode, wat de historische intensivering van fossiele infrastructuren, massamotorisering en consumentencultuur in Nederlandstalige literatuur weergeeft. Dit onderzoek demonstreert hoe computationele methoden literaire analyse in het Antropoceen kunnen herkaderen en systematische analyse mogelijk maken van petroculturele manifestaties over verschillende variabelen zoals auteursgeslacht, nationaliteit en tekstgenre.