Participeren gaat niet vanzelf. Een onderzoek naar zelfredzaamheid van kwetsbare burgers in een neoliberale, geïndividualiseerde Utrechtse samenleving.

Abstract

Top-down doorgevoerde veranderingen die de participatiesamenleving met zich meebrengt, vragen aan burgers verantwoordelijkheid te nemen voor het collectieve welzijn. Maatschappelijke veranderingen zijn nodig om een mentaliteitsverandering van burgers in het publieke domein te bewerkstellingen. Bij veel kwetsbare burgers (die laag op de sociaal- economische ladder staan) ontbreekt een gevoel aan maatschappelijke verantwoordelijkheid en is sprake van weinig handelingsvrijheid doordat eerst in basisbehoeften voorzien dient te worden. De structurele veranderingen van de participatiesamenleving brengen een spanningsveld tot stand tussen zelfredzaam zijn als individu en zorg dragen voor het welzijn van anderen. Deze ontwikkelingen zorgen voor het ontstaan van een kloof, een (gap) tussen wat de overheid verwacht van haar burgers en wat burgers willen en kúnnen doen. Het terugtrekken van de overheid dient georganiseerd te worden zodat veiligheid en stabiliteit voor (kwetsbare) burgers gewaarborgd blijft. Actief burgerschap ontstaat niet vanzelf.