De Menselijke Maat in Beleid: Hoe ambtenaren van ministeries betekenis en invulling geven aan het begrip

Abstract

Dit exploratieve onderzoek richt zich op de menselijke maat in beleid vanuit het perspectief van ambtenaren binnen ministeries. Naar aanleiding van schandalen zoals de toeslagenaffaire en het dalende vertrouwen in de politiek, streven overheden ernaar de menselijke maat centraal te stellen bij de totstandkoming en uitvoering van beleid, wet- en regelgeving. Het blijkt dat er op verschillende manieren betekenis en invulling wordt gegeven aan de menselijke maat. Het onderzoek richt zich op het verhelderen van de diverse betekenissen en invullingen, om de overheid gerichter te laten sturen op de menselijke maat vanuit het beleidsproces. De onderzoeksvraag voor deze scriptie luidt daarmee: Hoe wordt er betekenis en invulling gegeven aan de menselijke maat in de totstandkoming van beleid binnen ministeries?

Het onderzoek is uitgevoerd op basis van een documentanalyse van overheidsdocumenten, in combinatie met interviews met elf beleidsmedewerkers van verschillende ministeries. Het onderzoek wijst uit dat de meest gegronde betekenis inhoudt dat ambtenaren van ministeries rekening dienen te houden met de omstandigheden van burgers waar beleid voor wordt gemaakt, middels direct contact of contact via vertegenwoordigers. Het doel van het contact is om de leefwereld en motivaties van burgers goed te begrijpen en hier in het beleidsproces rekening mee te houden, ook al is dat niet altijd even makkelijk vanwege politieke keuzes of de vrees voor een niet-representatief beeld. Verder wordt de menselijke maat omschreven als het vereenvoudigen van beleid, het voorkomen of verzachten van hardheden en het beschermen van mensen. Ook past het aannemen van een empathische, open, onbevooroordeelde, zorgvuldige en proactieve houding bij de menselijke maat. Tot slot wordt de menselijke maat toegepast door het inzetten van gedrags- en ervaringsdeskundigen en het volgen van het Beleidskompas, met als onderdeel daarvan het toetsen op doenvermogen.