Joker, Gevangene in de Franchise: Een analyse naar de manier waarop parateksten waarde op basis van authenticiteit creëren

Abstract

In deze masterscriptie wordt een onderzoek uitgevoerd naar de manier waarop de film Joker door de parateksten wordt gebrand als authentiek. De aanleiding voor dit onderzoek is dat Joker wordt opgevat als een innovatieve uiting van het superheldengenre en baanbrekend is op verschillende gebieden. Echter, er zijn al veel meer superheldenfilms geweest vóór Joker die spelen met de genreconventies van het superheldengenre. De genretheorie- en geschiedenis laat zien dat Joker dus inhoudelijk niet innovatief te noemen is binnen het superheldengenre. Met mijn onderzoek wil ik illustreren dat de reden waarom het publiek Joker ziet als innovatief en authentiek, samenhangt met de branding van (de organisaties achter) Joker. Authenticiteit moet daarbij begrepen worden als iets dat niet inherent verbonden is aan de tekst, maar hier buitenom actief kan worden geproduceerd. Hiermee positioneer ik mezelf bij de argumentatie van Sarah Banet-Weiser die stelt dat we momenteel in een brand culture leven. Als onderdeel van haar theorie stelt ze dat merken evenveel over cultuur gaan (authenticiteit) als over economie (commercie). De onderzoeksvraag die centraal staat is: Op welke manier creëren de parateksten van Joker waarde op basis van authenticiteit en legitimiteit voor de film? Om deze vraag te beantwoorden is een analyse uitgevoerd waarbij ik dit onderwerp benader vanuit Critical Media Industry Studies. Dit betekent dat er zowel een tekstuele als een industriële invalshoek aanwezig is in de analyse. Er zijn door het doen van een thematische analyse negen terugkerende thema’s te onderscheiden die op hun manier waarde creëren voor de film, veelal op basis van authenticiteit. De gevonden thema’s zijn: de Oscars, de festivalpremières, de vorm van de franchise, de vertolking door Joaquin Phoenix, de vergelijkingen met andere films, het onderwerp/thema van de film, de goede elementen in de film, het breken met de genreconventies en merk(loyaliteit). De parateksten van Joker voegen elk op hun manier waarde toe aan de film, maar ook aan de filmmakers en organisaties die achter de film schuilgaan. Uiteindelijk kan worden gesteld dat er hierdoor legitimiteit wordt geconstrueerd voor de film en de filmmakers en dat Joker hierdoor sociaal- en cultureel kapitaal vergaart. Omdat Joker zo succesvol is gebleken en effectief waarde heeft gecreëerd, is de verwachting dat er meer van dit soort films door franchises in de toekomst zullen worden gemaakt.