Achter de maskers van het surrealisme. Judith Butler, genderperformativiteit en surrealistische maskerades

Abstract

In deze thesis wordt de invloedrijke theorie van genderperformativiteit uit 1990 van Judith Butler, waarin gender als een actieve culturele constructie centraal staat, in verband gebracht met de voorkeur voor maskerade binnen het surrealisme. Deze surrealistische maskerades uit de jaren twintig en dertig zijn te verbinden aan de psychoanalytische interpretatie van maskerade uit dezelfde periode. Zowel mannelijke als vrouwelijke surrealistische kunstenaars overschreden met hun maskerades conventionele man-vrouwverhoudingen. De zelfportretten van Claude Cahun zijn hier met name een interessant voorbeeld van. In deze thesis wordt duidelijk dat Butlers gedachtegoed op verschillende niveaus is te relateren aan surrealistische maskerade, waarbij nadrukkelijk naar voren komt dat de interpretatie van het oeuvre van Cahun onvermijdelijk is beïnvloed door de denkbeelden die centraal staan in Butlers gedachtegoed. Centrale vraagstelling: "Hoe staat Judith Butlers theorie van de genderperformativiteit in relatie tot de surrealistische praktijk van maskerade?"