Voorbij het bewaken van de poort: de rol van de uitgeverij in het publieke debat over diversiteit en inclusie

Abstract

De uitgeverij wordt in cultuursociologisch onderzoek veelal geduid als ‘poortwachter’: een instituut dat spelers toegang kan verlenen tot het literaire veld. De metafoor legt nadruk op de selecterende functie van de uitgeverij: door auteurs en werken te selecteren draagt zij bij aan de productie van literatuur. In deze scriptie zijn drie recente mediadebatten onderzocht die betrekking hebben op diversiteit en inclusie in het literaire veld. Hierbij is geanalyseerd welke rol hierin wordt toegeschreven aan de uitgeverij en hoe deze zich verhoudt tot de notie van de poortwachter. De deelnemers aan de mediadebatten komen van zowel binnen als buiten het uitgeversvak. Uit de analyse is gebleken dat de pleitbezorgers van meer diversiteit en inclusie in het literaire veld niet alleen de selecterende functie van de uitgeverij benadrukken, maar ook haar capaciteit om ruimte te bieden aan maatschappelijk relevante thema’s, kansen te creëren voor groepen die structureel worden achtergesteld en daar financiële beloningen tegenover te stellen. Critici houden veelal vast aan een meer traditionele visie op de uitgeverij, waarin zij in de eerste plaats verantwoordelijk is voor het brengen van literaire kwaliteit. Uitgevers en redacteuren schipperen in hun uitingen tussen deze twee posities, maar erkennen wel overwegend de verantwoordelijkheid die de uitgeverij heeft in het inclusiever maken van de literaire wereld. In het hedendaagse debat over diversiteit en inclusie en het literaire veld wordt de uitgeverij dus een taak toegeschreven die verder gaat dan het bewaken van de poort: zij creëert kansen in het literaire veld, stelt kapitaal beschikbaar en speelt daarmee actieve rol in het scheppen van de noodzakelijke voorwaarden van literatuur.