Provocatieve therapie: een exploratie naar het therapieproces

Abstract

Provocatieve therapie is een psychotherapeutische werkwijze waarin wordt verondersteld dat wanneer de cliënt op zorgzame, humoristische wijze door de therapeut wordt geprovoceerd en dit binnen zijn eigen referentiekader gebeurt, de cliënt geneigd is om te veranderen op een manier die tegengesteld is aan de definitie die de therapeut aan hem als persoon geeft. Provocatieve therapie wordt ook wel beschreven als een combinatie van (therapeutische)warmte, humor en uitdaging. In dit explorerend onderzoek is het therapieproces gevolgd van 13 deelnemers van provocatieve therapiesessies. Live observaties zijn vergeleken met video observaties van Frank Farrelly, de grondlegger van provocatieve therapie. Onderdelen van de aspecten warmte, humor en uitdaging bleken in verschillende mate aanwezig. Cliënten gaven een beschrijving over de ervaring van deze aspecten. De mate van extraversie van cliënten bleek invloed te hebben op het therapieproces en de mate van psychologische reactiviteit bleek geen invloed te hebben. Verder bleek dat cliënten vaker werden aangeraakt en minder vaak verbaal verzet toonden tijdens de videogesprekken van Frank Farrelly in vergelijking met de live gesprekken van de Nederlandse provocatieve therapeuten. Uit de therapie-uitkomst meting bleek dat cliënten de sessie als positief en nuttig hadden ervaren. Ten slotte zijn er een aantal provocatief therapeutische technieken beschreven en zijn er implicaties voor vervolgonderzoek aangedragen.