Dunne smaken versus volle smaken: Antoniemen van synesthetische adjectieven

Abstract

Warme kleur, diep geluid en scherpe geur zijn voorbeelden van een synesthetische metafoor. Een synesthetische metafoor bestaat uit een adjectief en een nomen die elk concepten aanduiden uit een verschillend zintuigelijk domein. Typerend voor adjectieven is dat ze een antoniem hebben, bijvoorbeeld koud/warm, ondiep/diep en bot/scherp. Elk adjectief correspondeert met een bepaald gebied in een conceptuele ruimte, waarin het antoniem van een adjectief correspondeert met de tegenovergestelde plek van dat adjectief. De antoniemen van synesthetisch gebruikte adjectieven zijn echter niet altijd constant in verschillende zintuigelijke domeinen. Zo wordt bij dunne smaak de voorkeur gegeven aan volle smaak, maar wordt bij dun geluid de voorkeur gegeven aan dik geluid. Door middel van het afnemen van vragenlijsten bij 42 participanten is de volgende hoofdvraag benaderd: in hoeverre variëren de antoniemen van synesthetisch gebruikte adjectieven in verschillende zintuigelijke domeinen? Uit de resultaten blijkt dat een onderscheid gemaakt kan worden tussen twee typen adjectieven: adjectieven die in alle zintuigelijke domeinen hetzelfde antoniem hebben en adjectieven waarvan de antoniemen variëren afhankelijk van zintuigelijk domein. De antoniemen van de meeste adjectieven variëren in een deel van de zintuigelijke domeinen. Deze bevinding kan mogelijk duiden op lexicale factoren die van invloed zijn op het verschijnsel synesthesie. De resultaten van dit onderzoek impliceren dat synesthesie geen volledig regelmatige afbeelding is tussen zintuigelijke dimensies.