PAS op! Is EU-wetgeving een ver-van-mijn-bed-show?

Abstract

Wat gebeurt er met Europese richtlijnen in de praktijk? Onderzoeken zijn tot nu toe voornamelijk gericht op de omzetting van Europese richtlijnen in nationale wetgeving. Hierbij komen de factoren die leiden tot naleving van EU-recht door nationale overheden aan bod. Desalniettemin leidt wettelijke naleving van EU-wetgeving niet direct tot naleving in de praktijk. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van EU-wetgeving, bij incorrecte formele implementatie. Door de gelaagdheid van implementatie strookt de verwachte uitkomst vaak niet met de verwachte realiteit. Bij de uitvoering spelen factoren zoals lokale belangen, machtsrelaties, voorkeuren van gemeenteambtenaren en beleidsvrijheid een rol. Lokale ambtenaren spelen dus een cruciale rol in het implementatieproces van EU-wetgeving.

Bij de toepassing van beleid zijn lokale ambtenaren vaak niet bewust van de Europese oorsprong van regelgeving. Echter heeft een ingrijpende verandering of plotselinge gebeurtenis invloed op dit bewustzijn bij de lokale ambtenaren. Voorbeelden zijn gerechtelijke procedures, media-aandacht of incidenten waarbij het onderwerp zowel voor de maatschappij als beleidsvormers zichtbaar wordt. De huidige literatuur omtrent praktische implementatie is onderzocht aan de hand van het Programma Aanpak stikstof. In dit onderzoek ontstond het bewustzijn van de strijdigheid met de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn veelal bij de vragen/uitspraak van de Raad van State. Al langere tijd zagen juristen, critici en natuurorganisaties het conflict tussen het Europese en nationale kader aankomen. Toch heeft het in de meeste van de gevallen tot de uiteindelijke uitspraak van de Raad van State geduurd, voordat EU-wetgeving correct toegepast werd in de praktijk.